W związku z postępującymi zmianami klimatycznymi coraz częściej jesteśmy świadkami ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak np. susza. PGW Wody Polskie podejmują szereg działań, aby przeciwdziałać jej skutkom. Przykładem może być gospodarka wodna, jaką prowadzimy na naszych zbiornikach retencyjnych.

 

Podstawowym zadaniem sztucznych zbiorników retencyjnych jest zabezpieczenie zasobów wody pitnej dla lokalnej ludności, produkcja energii i ochrona przed powodziami. Zbiorniki zaporowe często wykorzystywane są również w celach irygacyjnych oraz do podnoszenia przepływów niżówkowych poniżej przekroju zapory. Niejednokrotnie pełnią też funkcje turystyczno-rekreacyjne.

Na terenach administrowanych przez RZGW w Rzeszowie znajdują się dwa zbiorniki retencyjne: Klimkówka oraz Besko.

Klimkówka to zbiornik zaporowy retencjonujący wody rzeki Ropa. Pomysł na jego budowę pojawił się w latach 70-tych, natomiast prace budowlane ukończono w 1994 roku. Wysokość zapory wynosi 37 m, zaś jej rozpiętość to 210 m. Pod zaporą mieści się elektrownia przepływowa o mocy 1,1 MW. Aktualna pojemność zbiornika wynosi 17,98 mln m³, a rezerwa powodziowa 23,97 mln m3. Pojemność przy maksymalnym piętrzeniu to 41,95 mln m3.

 

1 korpus zapory zbiornika Klimkwka na rzece Ropa male

Fot. Zbiornik zapory zbiornika Klimkówka na rzece Ropa

Zbiornik Wodny Besko jest zlokalizowany na Wisłoku w pobliżu miejscowości Sieniawa. Obiekt został oddany do użytku w 1978 roku. Korpus zapory mierzy 38 metrów wysokości i 174 metry długości. Po szerokiej na 8,5 m koronie przebiega droga wojewódzka z Rymanowa do Szczawnego, natomiast w korpusie znajduje się przepompownia oraz ujęcia wody przeznaczonej do celów komunalnych. Na terenie zapory funkcjonuje również niewielka elektrownia wodna. Całkowita pojemność zbiornika to ok.13,21 mln m³, a jego powierzchnia obejmuje blisko 1,3 km². 

 

Zapora Wdona Besko widok zapory od strony zbiornika

Fot. Zapora wodna na zbiorniku Besko

 

W związku z panującymi aktualnie wysokimi temperaturami powietrza i brakiem opadów atmosferycznych na obu zbiornikach zaobserwować można zmniejszone dopływy. Pomimo tego, obie zapory doskonale spełniają jedno ze swoich podstawowych zadań, jakim jest wyrównywanie niskich przepływów na rzekach poniżej.

Na zbiorniku wodnym Besko, cały czas utrzymywany jest odpływ gwarantowany w wysokości 0,9 m3/s (z czego 0,3 m3/s  to odpływ biologiczny), natomiast średni dopływ dobowy w ostatnich dniach oscyluje w granicach zaledwie 0,4 m3/s. Konsekwencją znikomych przepływów jest m.in. zagrożenie dla ichtiofauny Wisłoka – o tego typu sytuacji informowaliśmy tutaj.   

 

Wisłok Puławy Dolne 2022 07 21 03 male

Fot. Widok na Wisłok powyżej zbiornika wodnego „Besko

 

Wisłok Besko 2022 07 21 02male

Fot. Widok na Wisłok poniżej zbiornika wodnego „Besko”

 

Gospodarka wodna na zbiorniku Besko

Fot. Wysokość dopływu i odpływu na zbiorniku Besko w lipcu 2022r.

 

Analogicznie wygląda sytuacja na zbiorniku Klimkówka – tu również wartości odpływu (2 m3/s) są wyższe niż średni dopływ dobowy, który wynosi aktualnie 0,26 m3/s.

 

dopływ w cofce zbiornika male

Fot. Dopływ w cofce zbiornika „Klimkówka” w dn. 21.07.22r.

 

odpływ z zapory

Fot. Widok na odpływ z zapory wodnej na zbiorniku „Klimkówka” w dn. 21.07.22r.

 

Śmiało można więc powiedzieć, że oba zbiorniki wodne pełnią funkcję tzw. „bufora wodnego”. Dzięki temu, że w czasie suszy, ze zbiornika wypuszczane jest więcej wody niż do niego wpływa, w rzece zapewnione są niezbędne warunki dla życia biologicznego. Ma to kluczowe znaczenie szczególnie dla gatunków mniej odpornych na niekorzystne warunki bytowania.

Dodatkowo, dzięki wyrównywaniu poziomu rzecznego w okresach niżówek, możliwe jest nawadnianie użytków rolnych i zaopatrywanie w wodę okolicznych miast, takich jak np. Rymanów, Iwonicz-Zdrój, Gorlice czy Jasło.